UPPSC द्वारा आयोजित RO/ARO की विगत वर्षों की परीक्षाओं में आए हुए विलोम शब्द (Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs)
Hello Readers! 😊 आप यहाँ RO/ARO की विगत वर्षो की परीक्षाओं में आये हुए विलोम शब्दों का अध्ययन करेंगे। (Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs)
Table of Contents
| शब्द | विलोम शब्द | शब्द | विलोम शब्द |
|---|---|---|---|
| अंतरंग | बहिरंग | अंतर्द्वन्द | बहिर्द्वन्द |
| अंतर्मुखी | बहिर्मुखी | अंदर | बाहर |
| अंधेरा | उजाला | अकर्मक | सकर्मक |
| अकारादि | अकारांत | अकाल | सुकाल |
| अग्रज | अनुज | आग | पानी |
| अच्छा | बुरा | अज्ञ | विज्ञ या प्रज्ञ |
| अभिज्ञ | अज्ञ या अनभिज्ञ | अठाना | पुगाना |
| अति | अल्प | अतिवृष्टि | अनावृष्टि |
| अतुलनीय | तुलनीय | अथ | अति |
| अधम | उत्तम | ||
| अधिकार | अनधिकार | अधिकृत | अनधिकृत |
| अनंत | अंत / ससीम / सांत | अनाहूत | आहूत |
| अनुक्रम | अपक्रम | अधिष्ठित | अनधिष्ठित |
| अधुनातन | पुरातन | अधोगामी | ऊर्ध्वगामी |
| अध्यवसाय | अनध्यवसाय | अनुग्रह | विग्रह / अत्याचार |
| अनुज | अग्रज | अनुनासिक | निरनुनासिक |
| अनुरति | विरति | अनुरूप | प्रतिरूप |
| अनुलोम | प्रतिलोम / विलोम | अन्याय | न्याय |
| अपव्यय | मितव्य | ||
| अपकर्ष | उत्कर्ष | अपसरण | अभिसरण |
| अबला | सबला | अभिमानी | निरभिमानी |
| अभिशाप | वरदान | अभीप्सित | अनीप्सित |
| अभ्यंतर | वाह्य | अमर | मर्त्य |
| अमित (अमापित / अपरिमापित ) | परिमित ( मित / सम्मित ) | ||
| अमृत | विष | अर्जन | व्ययन |
| अर्जित | अनर्जित | अर्थ | अनर्थ |
| अर्पित | गृहित | अलभ्य | लभ्य |
| अल्पज्ञ | बहुज्ञ | अल्पभाषी | बहुभाषी |
| अवनि | अंबर | अवमूल्यन | अधिमूल्यन |
| अवर | प्रवर | अवेक्षा | अनवेक्षा |
| अश्रांत | विश्रांत | अश्लील | श्लील |
| असीम | ससीम | असूया | अनसूया |
| आकर्षक | विकर्षण | आकर्षित | प्रतिकर्षित |
| आकलन | विकलन | आकाश | पाताल |
| आग | पानी | आगत | विगत |
| आगामी | विगत | आदान | प्रदान |
| आदृत | अनादृत | आद्य | सद्य |
| आधा | पूरा | आधार | आधेय |
| आध्यात्मिक | सांसारिक | आमिष (सामिष) | निरामिष |
| आयात | निर्यात | आरोह | अवरोह |
| आरोहण | अवरोहण | आर्द्र | शुष्क / अनार्द्र |
| आलोक | तिमिर | आवरण | अनावरण |
| आवर्तक | विवर्तक / अनावर्तक | आवर्तक | अनावर्तक |
| आवाहन | विसर्जन | आविर्भाव | तिरोभाव |
| आवृत | अनावृत | आवेशित | अनावेशित |
| आश्राति | अनाश्रित | आसक्त | अनासक्त |
| आस्था | अनास्था | आहार | निराहार |
| आहूत | अनाहूत | इंसान | हैवान |
| इधर | उधर | इहलोक | परलोक |
| ईप्सित | अनीप्सित | ईशान | नैऋत्य |
| ईहा | अनीहा | उक्त | अनुक्त |
| उत्कर्ष | अपकर्ष | उत्कृष्ट | निकृष्ट |
| उत्तर | दक्षिण | उत्तरायण | दक्षिणायन |
| उत्तीर्ण | अनुत्तीर्ण | उत्थान | पतन |
| उदयाचल | अस्ताचल | उदात्त | अनुदात्त |
| उदार | अनुदार | उद्घाटन | समापन |
| उद्धत | विनत / विनित / विनम्र | उद्यमी | निरुद्यम |
| उन्नत | अवनत | उन्मीलन | निमीलन |
| उन्मुख | विमुख | उन्मूलन | रोपण (आरोपण) |
| उपकार | अपकार | उपचय | अपचय |
| उपचार | अनुपचार | उपमेय | अनुपमेय / उपमान |
| उपयुक्त | अनुपयुक्त | उपयोग | निरुपयोग / अनुपयोग |
| उपादेय | अनुपादेय | उपर्युक्त | अधोलिखित / निम्नलिखित |
| उपार्जित | अनुपार्जित | उपेक्षा (अनपेक्षा) | अपेक्षा |
| उर्वर | अनुर्वर | उल्टा | सीधा |
| उष्ण | शीत | एकाग्र | चंचल |
| एड़ी | चोटी | ऐच्छिक | अनिवार्य |
| ऐतिहासिक | अनैतिहासिक | ऐश्वर्य | अनैश्वर्य |
| कठोर | कोमल | कथनीय | अकथनीय |
| कथित | अकथित | कथ्य | अकथ्य |
| कपटी | निष्कपटी | करुण | निष्ठुर |
| कर्म | अकर्म | कर्मण्य | अकर्मण्य |
| कल्पित | यथार्थ | कायर | साहसी / वीर |
| काला | सफेद | कालातीत | अनतीत |
| कीर्ति | अपकीर्ति | कुसुम | पाहन |
| कृतज्ञ | कृतघ्न / अकृतज्ञ | कृपा | कोप |
| कृश | पुष्ट | कोप | कृपा |
| क्रिया | प्रतिक्रिया | क्षणिक | शाश्वत / अनश्वर |
| क्षर | अक्षर | ||
| क्षिप्र | मंथर | क्षुद्र | विशाल / विराट / महान |
| खंडन | मंडन | खरा | खोटा |
| खाली | भरा | गणतंत्र | राजतंत्र |
| गधा | घोड़ा | गमन | आगमन |
| गरीब | अमीर | गुण | अवगुण / दोष |
| गुणा | भाग | गुरु | लघु / शिष्य |
| गृहस्थ | ब्रह्मचर्य | गौण | प्राथमिक |
| गौरव | लाघव | ग्रस्त | मुक्त |
| ग्रहण | अर्पण | ग्राम | नगर |
| ग्रामीण | शहरी / नागर | ग्राह्य | त्याज्य |
| घात | प्रतिघात | घृणा | प्रेम |
| चिंतन | अचिंतन | चिरायु / दीर्घायु | अल्पायु |
| चीत | पट | चुस्त | ढीला / सुस्त |
| चेतन | अचेतन | छली | निश्छल |
| जंगम | स्थावर | जड़ | चेतन |
| जारज | औरस | जल | थल |
| जागृत | सुप्त | जागृति | सुषुप्ति |
| जोड़ | घटाव / बाकी | ||
| ज्येष्ठ | कनिष्ठ | झर | निर्झर |
| तटस्थ | आसक्त / संतिप्त /अतटस्थ | ||
| तमस | ज्योतिर्मय | तरुण | वृद्ध |
| तामसिक | सात्विक | ||
| तिमिर | आलोक / प्रकाश | तिरस्कार | सत्कार |
| तिरोभाव | आर्विभाव | तीक्ष्ण | मंद / कुंठित / भोथरा |
| तुच्छ | महान | तृप्त | अतृप्त |
| तृष्णा | वितृष्णा / अतृष्णा | तेजस्वी | निस्तेज |
| त्याज | ग्राह्य | दक्षिण | वाम |
| दानव | मानव | दीर्घ | लघु / ह्रस्व |
| दु:खान्त | सुखान्त | दुराशय | महाशय |
| दुर्गम | सुगम | दुर्भाग्य | सौभाग्य |
| दुष्ट | सज्जन | दृढ़ | शिथिल |
| दृश्य | अदृश्य | द्वन्द्व | निर्द्वन्द्व / मेल |
| धनी | निर्धन | धवल | मलिन |
| धार्मिक | अधार्मिक | धूर्त | चालाक |
| धृष्ट | विनीत / विनम्र | धैर्य | अधैर्य |
| ध्वंस | निर्माण | नत | अवनत |
| नश्वर | अनश्वर / चिरंतन / शाश्वत | नास्तिक | आस्तिक |
| निंदा | स्तुति | निद्रा | अनिद्रा |
| निन्द्य | वन्द्य | निमेष | उन्मेष |
| निम्न | उच्च | निरत | विरत |
| निरपेक्ष | सापेक्ष | निर्दय | सदय |
| निर्भीक | कातर / कायर | निर्मल | मलिन |
| निषिद्ध | विहित | ||
| निष्पक्ष | पक्षपातपूर्ण | नूतन | पुरातन |
| पंडित | मूर्ख | परतंत्र | स्वतंत्र |
| परमात्मा | आत्मा | परास्त | विजयी |
| परिवर्तन | नूतन | परिश्रम | विश्राम |
| परोक्ष (अप्रत्यक्ष ) | प्रत्यक्ष | पर्यास | विपर्यास |
| पश्चगामी | अग्रगामी | पाश्चात्य | पौरस्तय / पौर्वात्य |
| पुण्य | पाप | पुरस्कार | तिरस्कार / दण्ड |
| पुरातन | अधुनातन | पुष्ट | क्षीण |
| पुष्टि | अपुष्टि | पूर्णिमा | अमावस्या |
| पृथक | संयुक्त | पृथक | संलग्न |
| पोषक | शोषक | प्रकट | अंतर्धान |
| प्रच्छन्न (गुप्त) | प्रतिपन्न (ज्ञात) / प्रकट / अप्रछन्न | प्रतिकूल | अनुकूल |
| प्रतिपत्ति | निष्पत्ति | प्रतिबद्ध | अप्रतिबद्ध |
| प्रत्यक्ष | अप्रत्यक्ष / परोक्ष | प्रत्यय | विप्रत्यय / उपसर्ग |
| प्रदत | अर्जित | प्रदान | आदान |
| प्रधान | गौण | प्रभावी | अप्रभावी / निष्प्रभावी / प्रभाव शून्य |
| प्रमुख | सामान्य / साधारण | प्रयुक्त | अप्रयुक्त |
| प्रवृत्ति | निवृत्ति | प्रवेश | निकास |
| प्रसारण | संकुचन | प्रस्थान | आगमन |
| प्रस्फुटन | संकुचन | प्राकृतिक | अप्राकृतिक / नैसर्गिक |
| प्राचीन | अर्वाचीन | प्राच्य | आद्य |
| प्राप्य | अप्राप्य / दुष्प्राप्य | प्रारंभ | अंत |
| प्रेम | घृणा | बंधन | मोक्ष |
| बद्ध | मुक्त | बर्बर | सभ्य |
| बाह्य | अभ्यंतर | भय | निर्भय |
| भव | पराभव | भाव | अभाव |
| भूगोल | खगोल | भोगी | त्यागी |
| भोगी | योगी | भौतिक | आध्यात्मिक |
| भ्रांत | निर्बंध | मंडन | खण्डन |
| मग्न | दु:खी | मधुर | कटु / तीक्ष्ण / आम्ल |
| योग | दुर्योग | रथी | विरथी |
| रहित | सहित | राग | द्वेष |
| राग | विराग | राजा | रंक |
| रोपण | उन्मूलन | लघुतम | गुरुतम |
| लघुता | गुरुता | लघुत्व | गुरुत्व |
| लब्धि (आलब्धि) | विलब्धि | लुभावना | घिनौना |
| वक्ता | श्रोता | वक्र | ऋजु |
| वर्तमान | निवर्तमान | आकीर्ण | आकीर्ण |
| मरण | जीवन | मर्द | औरत |
| मल | निर्मल | मसृण | रूक्ष (रुखा) |
| महात्मा | दुरात्मा | महान | तुच्छ |
| मान | अपमान | मानवता | दानवता / पशुता |
| मानवीय | अमानवीय | मित्र | शत्रु |
| मीठा | कड़ुवा/ खट्टा /तीखा /नमकीन | मुखर | मौन |
| मुख्य | गौण | मूक | वाचाल |
| मृत | जीवित | मृत्यु | जन्म |
| मृदुभाषी | कटुभाषी | मोक्ष | बंधन |
| मोम | पत्थर | मौन | मुखरता |
| मौलिक | कृत्रिम या अमौलिक | यथार्थ | कृत्रिम / अयथार्थ / कल्पित |
| यश | अपयश | विकृष्ट | आकृष्ट |
| विग्रह | संधि / अनुग्रह / समास | विधवा | सधवा |
| विधि | निषेध | विनत | उद्धत |
| विपत्ति | संपत्ति | विपद | संपद |
| विभव | पराभव | विरक्ति | अनुरक्ति |
| विराग | अनुराग | ||
| विराट् | क्षुद्र | विरोध | समर्थन |
| विरोधी | समर्थक | विवेकी | अविवेकी |
| विशिष्ट | सामान्य / साधारण | विशेष | शेष |
| विश्लेषण | संश्लेषण | विषाद | हर्ष |
| विस्तृत | संक्षिप्त | विस्थापन | संस्थापन |
| विहित | निषिद्ध | वीर | कायर |
| वृष्टि | अनावृष्टि | वैतनिक | अवैतनिक |
| वैमनस्य | सौमनस्य | व्यष्टि | समष्टि |
| शकुन | अपशकुन | शयन | जागरण |
| शर्मनाक | सम्मानपूर्ण | शांत | अशांत |
| शांति | युद्ध | शिख | नख |
| शिष्ट | अशिष्ट | शुक्ल | कृष्ण |
| शुष्क | आर्द्र | श्रांत | विश्रांत |
| श्रेष्ठ | अधम / निकृष्ठ | संकल्प | विकल्प |
| संकीर्ण | विस्तीर्ण | संक्षिप्त | विस्तृत |
| संक्षेप | विस्तार | संघटन | विघटन |
| संपन्न | विपन्न | संयुत | च्युत |
| संयोग | वियोग | सकाम | निष्काम |
| सगुण | निर्गुण | सघनता | विरलता |
| सचल | सचल अचल | सजल | निर्जल |
| सत्याग्रह | दुराग्रह | सदाचार | कदाचार / दुराचार |
| सन्यास | गृहस्थी | सन्यासी | गृहस्थ |
| समस्त | असमस्त | समस्या | समाधान / हल |
| समान | असमान | समास | अंश / खंड / व्यास |
| सम्मान | अपमान | सम्मानजनक | अपमानजनक |
| सरल | कुटिल / कठिन / वक्र / जटिल | सहचार्य | अलगाव / पृथकरण |
| सहयोग | असहयोग | सहयोगी | प्रतियोगी |
| सहृदय | अहृदय / हृदयहीन | सहज | असहज |
| सांत | अनंत | साधारण | विशेष |
| साधिकार | निरधिकार | साधु | असाधु |
| सापेक्षता | निरपेक्षता | सावधान | विश्राम |
| सीधा | टेढ़ा | सुंदर | कुरूप |
| सुगम | अगम | सुमति | कुमति |
| सुयोग | कुयोग | सुयोग | दुर्योग |
| सुलभ | दुर्लभ | सुशील | दुश्शील / दु:शील |
| सूक्ष्म | स्थूल | सूत्रपात | उपसंहार |
| सृजन | संहार या विनाश | सृष्टि | प्रलय |
| सौम्य | उग्र | स्तब्ध | अस्तब्ध |
| स्तुति | निंदा | स्थिर | अस्थिर |
| स्थूल | सूक्ष्म / तन्वी / दुर्बल | स्पृश्य | अस्पृश्य |
| स्पृह | निस्पृह | स्मरण | विस्मरण |
| स्वजाति | परजाति / विजाति | स्वतंत्रता | परतंत्रता |
| स्वर्ग | नरक | स्वल्पायु (अल्पायु) | चिरायु |
| स्वागत | तिरस्कार | स्वाधीनता | पराधीनता |
| स्वाभाविक | अस्वाभाविक | स्वार्थ | परमार्थ |
| हया | बेहया | हित | अहित |
| ह्रस्व | दीर्घ | ह्रास | रूदन |
| ह्रास | वृद्धि |

👉🖱 विलोम शब्द कितने प्रकार के होते हैं?
MY YouTube Channel Link : 👉🖱 https://www.youtube.com/channel/UCGpC7nWE0-bBv9I53MM8qjQ
Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs
Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs, Important Vilom-Shabd from RO/ARO PYQs

Thanks for your effort. We are delighted for get a opportunity to read this.